قازاقستان كورشىلەس ەلدەرمەن جانە بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتەرمەن دوستىق قارىم-قاتىناس پەن جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى جۇيەلى تۇردە دامىتىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ماقساتتارىمىز بەن باسىمدىقتارىمىز وزگەرمەيدى. بۇل – ەلدىڭ ەگەمەندىگىن نىعايتۋ, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە رەسپۋبليكانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن جەدەلدەتۋگە باعىتتالعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ. بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جامبىل وبلىسىنىڭ جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا مالىمدەدى. پرەزيدەنت ءوڭىر مەن ەلدىڭ دامۋىنا قاتىستى, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ساپالى وسىمىنە باعىتتالعان بىرقاتار مىندەتتەردى ايقىندادى. وسى ماسەلەلەردى ساياسي ساراپشى راسۋل قوسپانوۆپەن تالقىلادىق.
– راسۋل امانعالي ۇلى, جامبىل وبلىسىنداعى فارماتسەۆتيكالىق كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتىمەن تانىسۋ بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ وتاندىق فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىن دامىتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. بۇل يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتىپ, ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن نىعايتۋ ءۇشىن قاجەت ەكەنى ايتىلدى. سالانىڭ كەلەشەگىنە قاتىستى پىكىرىڭىز قانداي؟
– ەلدىڭ ەكونوميكالىق ستراتەگياسىنداعى نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – ارتاراپتاندىرىلعان ەكونوميكاعا كوشۋ. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا دا, حالىققا ارناعان جولداۋلارىندا دا ينۆەستيتسيا تارتۋ مەن جاڭا سالالاردى دامىتۋ ماسەلەسىنە بىرنەشە رەت ەرەكشە ءمان بەرىلدى. قازىرگى تاڭدا مەملەكەت قازاقستاندىقتاردىڭ دەنساۋلىعىن باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىپ وتىر.
وسى تۇرعىدا تاراز قالاسىندا فارماتسەۆتيكالىق كلاستەردىڭ اشىلۋى كوڭىل قۋانتادى. بۇعان دەيىن فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرىستىڭ نەگىزگى شوعىرلانعان ورنى شىمكەنت قالاسىندا, پولياك ينۆەستورلارى باسقارعان زاۋىت بولاتىن. ءىس جۇزىندە ەلىمىز ءبىر عانا كاسىپورىنعا تاۋەلدى بولدى دەۋگە بولادى. ءيا, باسقا وڭىرلەردە شاعىن وندىرىستەر بولدى, الايدا تولىققاندى كلاستەر قالىپتاسپاعان ەدى.
سوڭعى 10 جىلدا قازاقستانداعى فارماتسەۆتيكالىق ءونىم ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 4,6 ەسەگە ارتتى. بۇل – اسەرلى كورسەتكىش. الايدا سوعان قاراماستان, ەلىمىزدىڭ ءدارى-دارمەككە دەگەن سۇرانىسىنىڭ 80 پايىزدان استامى ءالى دە يمپورت ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى. نەگىزگى جەتكىزۋشىلەر – رەسەي, قىتاي, ەۋروپا ەلدەرى مەن ءۇندىستان.
سوندىقتان مەنىڭ ويىمشا, ينۆەستورلار ءۇشىن بۇل سالاعا نازار اۋدارۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى. قازاقستاندا فارماتسەۆتيكالىق وندىرىستەردى دامىتۋعا قولايلى جاعداي جاسالعان, ءارى مەملەكەت بۇل باعىتقا مۇددەلى. بۇل – تابىستى ءارى بولاشاعى زور سالا. سونىمەن قاتار «بايتەرەك» قورى ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق حولدينگ رەتىندە قايتا قۇرىلدى. ول جىل سايىن شامامەن 15 ءىرى جوبانى سۇيەمەلدەپ, جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ ۇسىناتىن بولادى. بۇل – قازاقستاندا ءوندىرىس اشقىسى كەلەتىن كومپانيالار ءۇشىن ەلەۋلى قولداۋ. جامبىل وبلىسىنداعى فارماتسەۆتيكالىق كلاستەر سەكىلدى ەكونوميكالىق ماڭىزى بار باستامالاردى مەن تولىعىمەن قولدايمىن.
– مەملەكەت باسشىسى جامبىل ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكاسىن نىعايتۋدى تاپسىردى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىك بار. وبلىستىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن قالاي باعالايسىز؟
– قاسىم-جومارت توقاەۆ جامبىل وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋىندە بيىل وڭىرگە شامامەن 600 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعانىن اتاپ ءوتتى. جالپى, پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, جۇمىس اۋقىمدى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر, الايدا قول جەتكىزىلگەن قارقىندى باسەڭدەتۋگە بولمايدى. مەملەكەت باسشىسى ينۆەستيتسيالىق باعىتقا بەكەردەن-بەكەر باسىمدىق بەرىپ وتىرعان جوق. پەرسپەكتيۆا بار.
جامبىل وبلىسى – قازاقستان ءۇشىن ايرىقشا ءوڭىر. ەكونوميكالىق تۇرعىدان العاندا, بۇل – مينەرالدى تىڭايتقىشتار ءوندىرىسىنىڭ ءىرى ورتالىعى. ال ەلىمىزدىڭ الدىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ دەڭگەيىن 80 پايىزعا جەتكىزۋ سەكىلدى اۋقىمدى مىندەتتەر تۇر. وسى تۇرعىدا ساپالى مينەرالدى تىڭايتقىش ءوندىرىسى مەن ولاردىڭ تۇراقتى جەتكىزىلىمى اسا ماڭىزدى. جامبىل وبلىسى بۇل جۇيەدە شەشۋشى ءرول اتقارادى.
قازاقستان ەكسپورتىنا زەر سالساق, جامبىلدىق تىڭايتقىشتاردىڭ برازيلياعا, لاتىن امەريكاسىنىڭ باسقا دا ەلدەرىنە جانە ەۋروپاعا دەيىن جەتكىزىلەتىنىن كورەمىز. سونىمەن قاتار وبلىس اۋماعىندا, سارىسۋ اۋدانىندا الەمدەگى ەڭ ءىرى فوسفوريت كەن ورىندارىنىڭ ءبىرى ورنالاسقان. بۇل كەن ورنىنا شەتەلدىك ينۆەستورلار بەلسەندى تۇردە قارجى قۇيۋدا. پرەزيدەنتتىڭ ينۆەستيتسيالىق ساياساتقا جانە شەتەلدىك كاپيتال تارتۋعا ۇنەمى ايرىقشا كوڭىل بولەتىنى بەلگىلى. وسى تۇرعىدان العاندا, جامبىل وبلىسى سەكىلدى وڭىرلەردىڭ ماڭىزى ەرەكشە.
– جامبىل وبلىسى ينۆەستورلاردى نەسىمەن تارتىمدى ەتەدى؟
– مەنىڭشە, مۇندا ەكى نەگىزگى فاكتور بار. ءبىرىنشىسى – گەوگرافيالىق ورنالاسۋى. ءوڭىر ماڭىزدى كولىك توراپتارىنىڭ توعىسىندا ورنالاسقان, وزبەكستان جانە قىرعىزستانمەن شەكتەسەدى. بۇل ەلدەر دە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنە باي.
سونىمەن قاتار جۋىردا جامبىل وبلىسىندا قىتايلىق حالىقارالىق «Fureng Group» كومپانياسىنىڭ جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەيتىن كاسىپورىن سالاتىنى جاريالاندى. ينۆەستيتسيا كولەمى شامامەن 800 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى, ال بولاشاقتا 1500 ادام جۇمىسپەن قامتىلادى دەپ جوسپارلانۋدا. بۇل – ينۆەستورلاردىڭ شيكىزاتتى تۇراقتى جەتكىزۋ مەن ونى قايتا وڭدەۋگە جوعارى قىزىعۋشىلىعىن كورسەتەدى. ءتىپتى قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگى بەلگىلى ءبىر كەزەڭدە قاجەتتى كولەمدە شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتە الماسا دا, كورشىلەس وزبەكستان مەن قىرعىزستان سەكىلدى دوستاس ەلدەر بۇل كاسىپورىندارعا ءوز ونىمدەرىن جەتكىزۋگە مۇددەلى.
ەكىنشى فاكتور – قۋاتتى شيكىزات بازاسىنىڭ بولۋى. مينەرالدى تىڭايتقىشتاردان بولەك, ءوڭىردىڭ اگرارلىق الەۋەتى دە جوعارى. ماسەلەن, قازاقستاندا وندىرىلەتىن قانتتىڭ شامامەن 40 پايىزى جامبىل وبلىسىنا تيەسىلى. ال ەلىمىزدە قانت تاپشىلىعى بار, قاجەتتىلىكتىڭ 80 پايىزىنا جۋىعى يمپورت ارقىلى وتەلەدى. مۇنداي جاعدايدا وسى سالاعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار ەرەكشە تارتىمدى بولا تۇسەدى.
2025 جىلعا ارنالعان جامبىل وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى اكىم ەسەبىنە سايكەس, ءوڭىر ونەركاسىپ ءوندىرىسى بويىنشا قازاقستاندا الدىڭعى قاتارعا شىعىپ, ءۇشىنشى ورىنعا يە بولدى. بۇعان دەيىن وبلىس كورشىلەس وڭىرلەردەن ايتارلىقتاي قالىپ قويعان ەدى. شىعىسىندا – دامىعان الماتى وبلىسى, باتىسىندا – سيرەك مەتالدارعا باي تۇركىستان وبلىسى ورنالاسقان. جامبىل وبلىسى ۇزاق ۋاقىت بويى قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندەگى اۋتسايدەر رەتىندە قابىلدانىپ كەلدى. الايدا بۇگىندە وڭىرگە ينۆەستيتسيا اعىنى ايتارلىقتاي ارتتى.
وسى ورايدا «Fureng Group» زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى ەرەكشە نازار اۋدارتادى. كاسىپورىن ءالى ىسكە قوسىلماعانىنا قاراماستان, قازىردىڭ وزىندە وبلىستاعى ءىرى سالىق تولەۋشىلەردىڭ بىرىنە اينالدى. بۇل – قۇرىلىسقا سالىنعان اۋقىمدى ينۆەستيتسيالاردىڭ ناتيجەسى. مەن بۇل كاسىپورىن ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن نىعايتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىنا سەنىمدىمىن. سەبەبى اڭگىمە جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەۋ, ياعني گليۋتەن مەن باسقا دا قۇندى حيميالىق كومپونەنتتەر ءوندىرۋ تۋرالى بولىپ وتىر. بۇعان دەيىن قازاقستاندا نەگىزىنەن بيدايدى ۇنعا اينالدىرۋمەن عانا شەكتەلىپ كەلدىك. مۇنى تەرەڭ وڭدەۋ دەپ ايتۋ قيىن. ال قىتايلىق ينۆەستورلاردىڭ جوباسى – بۇل شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋدىڭ مۇلدە جاڭا دەڭگەيى, قوسىلعان قۇنى جوعارى ءوندىرىس.
– «جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق ەكونوميكا – الدىڭعى قاتارلى ەلدەرگە ءتان نەگىزگى ۇردىستەر», – دەپ تۇيىندەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ. پرەزيدەنت قازاقستاندى ءۇش جىل ىشىندە تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالدىرۋدى باستى ماقساتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە اتادى. بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە قازاقستاندىقتاردىڭ 90 پايىزى ينتەرنەتكە قول جەتكىزە الادى. بۇل – ەلدىڭ تسيفرلىق دامۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماڭىزدى كورسەتكىش. پرەزيدەنت بۇل ماسەلەنىڭ ماڭىزىن بىرنەشە رەت اتاپ وتكەن. تسيفرلاندىرۋ – ءاربىر ازاماتقا تىكەلەي قاتىستى سالا.
قىركۇيەك ايىنداعى پرەزيدەنت جولداۋىن ەسكە الساق, ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى قازاقستاندى تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالدىرۋعا ارنالعان ۇسىنىستار مەن مىندەتتەردەن تۇردى. مەملەكەت باسشىسى ءۇش جىل ىشىندە بۇل ماقساتقا جەتۋگە بولاتىنىن ايتتى. بۇل – وتە ءورشىل, بىراق جۇزەگە اسۋى مۇمكىن مىندەت. سەبەبى تسيفرلاندىرۋ بار جەردە سىبايلاس جەمقورلىق ازايادى, ال سالىق تۇسىمدەرى ارتادى.
قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 90 پايىزى ونلاين فورماتتا كورسەتىلەدى. حالىقارالىق رەيتينگتەردە ءبىز پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيى بويىنشا كوش باستاپ تۇرمىز. ەلەكتروندى ۇكىمەتتى دامىتۋ يندەكسىندە 24-ورىندى يەلەنۋ – زور جەتىستىك. ارينە, تسيفرلاندىرۋ بەلگىلى ءبىر تاۋەكەلدەردى دە الىپ كەلەدى, سونىڭ ىشىندە الاياقتىق سحەمالاردىڭ كوبەيۋى بايقالادى. الايدا بۇل پروگرەستەن باس تارتۋعا سەبەپ ەمەس. جۋىردا قابىلدانعان تسيفرلىق كودەكس وسى تاۋەكەلدەر مەن سالانىڭ الەۋەتىن قاتار ەسكەرەدى.
قازاقستان ايماقتا العاش بولىپ يلون ماسكتىڭ «Starlink» كومپانياسىمەن تىكەلەي كەلىسىمشارت جاساستى. سونىڭ ارقاسىندا سپۋتنيكتىك ينتەرنەت تەحنولوگيالارى ەلىمىزدىڭ شالعاي اۋىلدارىندا ەنگىزىلە باستادى. كەيبىر ەلدى مەكەندەرگە تالشىقتى-وپتيكالىق جەلى تارتۋ تەحنيكالىق جاعىنان دا, ەكونوميكالىق تۇرعىدان دا ءتيىمسىز. مۇنداي جاعدايدا سپۋتنيكتىك ينتەرنەت – وڭتايلى شەشىم. مەملەكەتتىڭ بارلىق ازاماتقا, اسىرەسە وقۋشىلارعا بىلىمگە قولجەتىمدىلىك جاساۋى وتە ماڭىزدى. XXI عاسىردا ينتەرنەتتىڭ بولماۋى – ايتارلىقتاي ارتتا قالۋ. سوندىقتان Starlink-ءتىڭ شالعاي وڭىرلەردە ەنگىزىلۋى – قاجەتتى ءارى ۋاقتىلى قادام.
سونىمەن قاتار OpenAI كومپانياسىمەن, ياعني GPT چات-بوتىن جانە جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى وزىق شەشىمدەردى ازىرلەۋشىمەن كەلىسىم جاسالدى. بۇل كەلىسىم قازاقستاندا مۇعالىمدەردى وقىتۋعا ارنالعان جاڭا سەرۆيستى ەنگىزۋدى كوزدەيدى. ارنايى پەداگوگتارعا بەيىمدەلگەن ي-چات العاش رەت ءبىزدىڭ ەلدە ىسكە قوسىلادى. OpenAI-دىڭ ءدال قازاقستاندى پيلوتتىق جوبا رەتىندە تاڭداۋى – جوعارى سەنىمنىڭ ايعاعى.
– مەملەكەت باسشىسى باۋىرجان مومىش ۇلىنا «حالىق قاھارمانى» اتاعىن بەرىپ, تاراز قالاسىنداعى اسكەري مەكتەپ-ينتەرناتقا ونىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. پرەزيدەنت مۇنداي وقۋ ورىندارىن بارلىق وڭىردە اشۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. بۇل باستامالاردىڭ ماڭىزىن قالاي باعالايسىز؟
– بۇل – تاريحي ادىلدىكتىڭ قالپىنا كەلۋى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى. پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن قازاق حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتى باۋىرجان مومىش ۇلىنا «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرىلدى. ول ماسكەۋ تۇبىندەگى شەشۋشى شايقاستا ەرەكشە ەرلىك كورسەتتى. ۇزاق ۋاقىت بويى ونىڭ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن الماعانى ادىلەتسىزدىك بولدى.
باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ جامبىل وبلىسىنىڭ تۋماسى ەكەنى دە ەرەكشە سيمۆولدىق مانگە يە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءدال وسى وڭىرگە جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا باتىرعا جوعارى اتاق بەرۋى – ماڭىزدى قادام. ەندى ونىڭ ەسىمى تارازداعى جاڭا اسكەري مەكتەپ-ينتەرناتقا بەرىلمەك. بۇل وقۋ ورنى جاستاردى اسكەري-پاتريوتتىق جانە يدەولوگيالىق تۇرعىدا تاربيەلەۋدە ۇلكەن ءرول اتقارادى.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلدان بەرى ەلدە شامامەن 1300 جاڭا مەكتەپ سالىندى, ونىڭ 130-دان استامى بيىل پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل ماسەلەگە جامبىل وبلىسىندا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. بۇرىن وڭىردە ءۇش اۋىسىمدا وقيتىن مەكتەپتەر كوپ بولعانى بەلگىلى. قازىر «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىندا التى مەكتەپ سالىندى: ۇشەۋى – تارازدا, ەكەۋى – قورداي اۋدانىندا, بىرەۋى – بايزاق اۋدانىندا. ولار زاماناۋي سپورت زالدارىمەن, فۋتبول الاڭدارىمەن, كينوتەاترلارمەن جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىممەن جابدىقتالعان. مۇنداي مەكتەپتەر حالىق سانى قارقىندى ءوسىپ جاتقان وڭتۇستىك وڭىرلەر ءۇشىن اسا قاجەت. بولاشاق ۇرپاققا سالىنعان ينۆەستيتسيا ۇزاق مەرزىمدى مۋلتيپليكاتيۆتىك ناتيجە بەرەدى.
– پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, مىقتى وڭىرلەر – مىقتى مەملەكەتتىڭ نەگىزى. قازاقستاندا وڭىرلەردىڭ تەڭگەرىمدى دامۋى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان قادامداردى قالاي باعالايسىز؟
– پرەزيدەنت توقاەۆ وڭىرلىك ساياساتقا ايرىقشا ءمان بەرىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە دونور بولىپ وتىرعان ءۇش ءوڭىر عانا بار: الماتى مەن استانا قالالارى جانە اتىراۋ وبلىسى. ۇكىمەت جوسپارىنا سايكەس, الداعى جىلدارى بۇل قاتارعا ماڭعىستاۋ مەن پاۆلودار وبلىستارى قوسىلۋى ءتيىس. دونور وڭىرلەر سانى ارتقان سايىن ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعى دا كۇشەيە تۇسەدى.
مەملەكەت باسشىسى شەتەلگە جاساعان ساپارلارىندا قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن حالىقارالىق بيزنەس وكىلدەرىنە ۇنەمى تانىستىرىپ كەلەدى. بۇل رەتتە تەك جالپىۇلتتىق كورسەتكىشتەر عانا ەمەس, جەكەلەگەن وڭىرلەردىڭ مۇمكىندىكتەرى دە كورسەتىلەدى. ءاربىر جاڭا كاسىپورىن – جۇزدەگەن, ءتىپتى مىڭداعان جۇمىس ورنى. بۇل حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. ەڭ باستىسى – مۇنداي جوبالار نەگىزىنەن شەتەلدىك ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن جۇزەگە اسادى. قارجى تۇركيادان, اقش-تان, فرانتسيادان, قىتايدان, رەسەيدەن كەلىپ جاتىر. ال سول كاسىپورىنداردا قازاقستاندىقتار جۇمىس ىستەپ, زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن ۇزدىك تاجىريبەلەردى مەڭگەرەدى. بۇل, اسىرەسە, جامبىل وبلىسى سەكىلدى وڭىرلەر ءۇشىن وتە ماڭىزدى.
بيىل فرانتسۋزدىڭ «Alstom» كومپانياسى شۋ قالاسىندا زاماناۋي جابدىقتالعان سەرۆيستىك دەپو اشتى. بۇل ورتالىقتا تەك قازاقستاننان عانا ەمەس, بۇكىل وڭىردەن كەلەتىن تەمىرجول تەحنيكاسىنا قىزمەت كورسەتىلەدى. وسىنداي جوبالار باسقا وڭىرلەردە دە ىسكە اسسا, قۋانار ەدىم.
– پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ ماقساتتارى وزگەرمەيدى. وڭىرلەردىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ءرولى قانداي؟
– قازاقستان ءوزىن ورتا دەرجاۆا رەتىندە قالىپتاستىرۋدى كوزدەپ وتىر. بىراق بۇل مارتەبەگە شىن مانىندە جەتۋ ءۇشىن الدىمەن ءوز وڭىرلەرىمىزدى, اسىرەسە ارتتا قالعان ايماقتاردى ەكونوميكالىق تۇرعىدا نىعايتۋ قاجەت. ءبىز ەڭ الدىمەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە ىقپال ەتە الاتىن دەڭگەيگە جەتۋىمىز كەرەك. كاۆكاز ايماعىمەن دە بايلانىس كۇشەيىپ كەلەدى, وعان ورتا ءدالىزدىڭ دامۋى ىقپال ەتۋدە.
وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدىڭ گەولوگيالىق الەۋەتى ءالى تولىق زەرتتەلمەگەن. ەگەر جەر قويناۋىن تەرەڭ زەردەلەسەك, جاڭا رەسۋرستار تابىلىپ, ولاردى يگەرۋ ارقىلى بيۋدجەتكە سالىق تۇسىمدەرى ارتار ەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە مەكتەپتەر سالۋعا, حالىقتى قولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇستانىمىمەن تولىق كەلىسەمىن: كۇشتى وڭىرلەر – كۇشتى قازاقستاننىڭ نەگىزى. ءبىز اۋماعى جاعىنان الەمدە توعىزىنشى ورىندا تۇرعان ەلمىز, سوندىقتان ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن تۇكپىرىندە تۇراتىن ازاماتتار استانا تۇرعىندارىمەن تەڭ دەڭگەيدە ءومىر سۇرۋگە ءتيىس.